De essentie

Eigen-wijs Digitaal is een methode muziek voor de basisschool en richt zich op de muzikale ontwikkeling van kinderen van 4 t/m 12 jaar. De methode zoekt aansluiting bij de belevingswereld, is sterk gericht op het bieden van professionele ondersteuning voor de groepsleraar en biedt voor zowel kinderen als leerkrachten een aantrekkelijk pakket. Eigen-wijs Digitaal is onderwijskundig en muziekpedagogisch ‘up to date’ en vertaalt recent wetenschappelijke inzichten naar de onderwijspraktijk. Dat betekent dat Eigen-wijs Digitaal het nieuwe Leerplankader van de SLO ondersteunt en vormgeeft. Dat betekent ook dat de methode werkt via het digitaal schoolbord en aantrekkelijk is vormgegeven.

Eigen-wijs Digitaal is niet alleen een verzameling van leuke liedjes en verrassende lessen. De methode is gebaseerd op langlopende leerlijnen en de nieuwste methodische inzichten. Het  baseert werkvormen, leerinhouden en didactische principes op een onderwijskundig concept dat jarenlang is getoetst. De visie van de ontwikkelaars op de muzikale ontwikkeling van kinderen, onderwijsconcepten, is breed uitgewerkt in Muziek Meester!, het handboek voor muziekonderwijs voor de pabo (ThiemeMeulenhoff, 2015).

Lees meer in het document 'Korte verantwoording'. (pdf)

 

Cultuureducatie

Cultuureducatie laat je kennismaken met kunst- en cultuuruitingen. Het gaat daarbij om alle kunstvormen (muziek, dans, theater, toneel, beeldende kunst, cultureel erfgoed, architectuur, film, fotografie, video en literatuur).

Met Eigen-wijs Digitaal werk je op verschillende manieren aan de culturele vorming van de kinderen. In eerste instantie door het uitgebreide liedmateriaal dat een beeld geeft van heden en verleden. Maar daarnaast ook met de honderden luistervoorbeelden van muziek uit de ‘hoge’ en de ‘lage’ cultuur, heden en verleden, westers en niet-westers. Verschillende soorten muziek passeren de revue.

Lees meer in het document 'Korte verantwoording'. (pdf)

21e eeuwse vaardigheden

Met Eigen-wijs Digitaal sluit je aan bij de huidige onderwijskundige en muziekpedagogische ontwikkelingen. Er is expliciet aandacht voor de ontwikkeling van creativiteit, probleemoplossende vaardigheden, samenwerking en productiviteit (21e eeuwse vaardigheden). We volgen daarbij het Leerplankader kunstzinnige oriëntatie (SLO, 2014). Deze leerlijn is voor scholen en kunstaanbieders richtinggevend voor de opzet van het curriculum kunstzinnige oriëntatie.

Wat moeten kinderen nu leren om goed te kunnen functioneren in de samenleving van de 21e eeuw? In het Leerplankader voor kunstzinnige oriëntatie (SLO, 2014) gaat bijzondere aandacht uit naar 21e eeuwse vaardigheden. Creativiteit is een van de benodigde vaardigheden maar de Eigen-wijs Digitaal levert aan veel meer 21e eeuwse vaardigheden een bijdrage.

 Creativiteit: het bedenken van nieuwe ideeën en deze kunnen uitwerken en analyseren.

  • Kritisch denken: het kunnen formuleren van een eigen, onderbouwde visie of mening.
  • Probleemoplosvaardigheden: het (h)erkennen van een probleem en tot een plan kunnen komen om het probleem op te lossen.
  • Communiceren: het effectief en efficiënt overbrengen en ontvangen van een boodschap.
  • Samenwerken: het gezamenlijk realiseren van een doel en anderen daarbij kunnen aanvullen en ondersteunen.
  • Digitale geletterdheid: het effectief, efficiënt en verantwoord gebruiken van ICT, waarbij digitale geletterdheid een combinatie is van basiskennis ICT, mediawijsheid en informatievaardigheden.
  • Sociale en culturele vaardigheden: het effectief kunnen leren, werken en leven met mensen met verschillende etnische, culturele en sociale achtergronden.
  • Zelfregulering: het kunnen realiseren van doelgericht en passend gedrag.

Lees meer in het document 'Korte verantwoording'. (pdf)

 

 

 

Kind centraal

De muzikale ontwikkeling ondersteunt en stimuleert de persoonlijke ontwikkeling. Uit recent neurologisch onderzoek blijkt dat er sterke effecten zijn van muziek op de kernfuncties van de hersenen (Jaschke, 2013). Dat muziek goed is voor de ontwikkeling van sociale, motorische, cognitieve en creatieve competenties ligt al enkele decennia aan de basis van het muziekonderwijs. Kinderen die op een basisschool goed muziekonderwijs krijgen en zich muzikaal goed kunnen ontwikkelen, functioneren later muzikaal veel beter: ze zijn gevoelig voor muzikale impulsen, bewegen goed op muziek, zingen thuis of in een koor of band en zijn in staat om actief deel te nemen aan de muzikale cultuur (Elliot, 1995; Gardner, 2004). Het onderzoek naar de effecten van muzikale training is nog in volle gang en zal de komende jaren nog meer licht werpen op de invloed van muziek op hersenontwikkeling. De belangrijkste conclusies kunnen reeds worden getrokken. Zo maakt professor Erik Scherder duidelijk dat zowel het luisteren naar muziek als het spelen van muziek een verrijking is van de ontwikkeling van het opgroeiende brein en positief bijdraagt aan de cognitieve ontwikkeling (Scherder, 2015)

In Eigen-wijs Digitaal staan actualiteit, authenticiteit en betekenisvol leren voorop.

  • Jij als leerkracht begeleidt de les als coach of bemiddelaar.
  • Je beleeft samen met de kinderen de inhoud.
  • Met Eigen-wijs Digitaal is het eenvoudig om aan te sluiten bij het model ‘Expliciete Directe Instructie’.
  • Je vindt regelmatig lesactiviteiten met aandacht voor sociaal-emotionele ontwikkeling, onderlinge samenwerking en coöperatief leren. 

Leerlijn

Met een abonnement op Eigen-wijs Digitaal maak je het eenvoudig om de leerlijn muziek binnen het cultuuronderwijs voor de hele basisschool vorm te geven. Deze leerlijn muziek sluit nauw aan bij het Leerplankader kunstzinnige oriëntatie  (SLO, 2014). Er ligt ook een duidelijke relatie met de Tussendoelen en Leerlijnen (TULE) van de SLO. Deze leerlijn is voor scholen en kunstaanbieders richtinggevend door de opzet van het curriculum kunstzinnige oriëntatie.

Door de buitenmuzikale thema's van de lessen kun je eenvoudig aansluiten bij de andere (cultuur-)vakken.

Een leerlijn is 'een beredeneerde opbouw van tussendoelen en inhouden naar een einddoel’. Leerlingen verwerven daarbinnen competenties (een combinatie van kennis, vaardigheden en attitudes).  

De SLO ontwikkelde binnen het leerplankader kunstzinnige oriëntatie ook leerlijnen voor muziek, beeldend, dans en drama. Samen zorgen deze vier leerlijnen dat de leerlingen de competenties van kunst en cultuur verwerven. (zie www.kunstzinnigeorientatie.slo.nl)

De leerlijnen van de kunstzinnige vakdisciplines beschrijven op vier momenten (groep 1-2, 3-4, 5-6 en 7-8) wat een leerling, gemiddeld gezien, aan competenties verworven heeft.

In Eigen-wijs Digitaal wordt de leerstof (gerelateerd aan het KVB-model) verdeeld over de verschillende leerjaren van de basisschool. Twee richtinggevende kaders daarbij zijn:

  1. Tule (zie http://tule.slo.nl) . In dit document worden op basis van de 5 domeinen een serie tussendoelen en leerlijnen gegeven voor (o.a.) het vak muziek.  
  2. Leerplankader kunstzinnige oriëntatie (SLO, 2014).

Het leerplankader beschrijft in algemene zin hoe onderwerpen en thema's binnen het leergebied kunstzinnige oriëntatie gekozen kunnen worden. De kerndoelen voor dit leergebied zijn het uitgangspunt. De kunstzinnige vakdisciplines worden specifiek uitgewerkt. Het leerplankader kan als richtinggevend kader dienen voor het ontwikkelen van een leerlijn voor het leergebied kunstzinnige oriëntatie.

In deze benadering komen veel gedachten van de afgelopen jaren terug, zoals Haanstra’s waarschuwing dat kunstonderwijs authentiek moet zijn en zich moet richten op de belevingswereld van kinderen. (Haanstra, 2011). Maar ook de verworvenheden van de Russische leerpsychologen dat een kind zich ontwikkelt in de relatie tot zijn (culturele) omgeving zijn zichtbaar in deze benadering.

Creatief proces

De leerlingen doorlopen in elke les vier fasen: oriënteren, onderzoeken, uitvoeren en evalueren. Ze ontwerpen muziekstukjes, bedenken nieuwe teksten bij liedjes, laten hun eigen dans zien of spelen met hun groepje een zelfbedacht speelstukje. Ook zingen ze hun liedjes, bewegen op muziek, luisteren naar een breed samengesteld muziekrepertoire en leren om te gaan met verschillende vormen van muzieknotatie. 

In Eigen-wijs Digitaal zijn deze fases in principe altijd herkenbaar aanwezig. Bij het tabblad ‘Achtergronden’ wordt verantwoording afgelegd hoe deze fases in de les zijn vormgegeven. In de hogere groepen staan deze fases ook in de verschillende tabbladen. In de lagere groepen is vaak gekozen voor een wat kindvriendelijker formulering.

Bij een aantal lessen is er voor gekozen om inhoudelijke redenen hierop te variëren en de inhoud van de lessen bepalend te laten zijn voor een aangepaste fasering. Soms wordt er tijdens de onderzoeksfase al geëvalueerd worden, soms wordt het onderzoek overgeslagen omdat het in de les meer gaat om bijvoorbeeld ambachtelijke vaardigheden.

Voor het vak muziek gaat het dus niet meer alleen om het zingen van mooie liedjes (hoe waardevol dat overigens kan zijn voor hun muzikale ontwikkeling), of over het luisteren naar mooie muziek. Er wordt veel meer gefocust op de creatieve ontwikkeling van kinderen. Wel heeft muziekonderwijs een bredere doelstelling dan alleen creativiteitsontwikkeling: het ontwikkelen van de muzikale vaardigheden (zingen, spelen enz.) hoeft niets te maken te hebben met creativiteit. Een kind wordt niet creatief van het zingen van een liedje of het luisteren naar een mooi muzieknummer. Dat geldt ook voor het uitvoeren van bestaande patronen bij bewegen op muziek, het spelen op een trommel van een vast motief of het luisterend kunnen meelezen van een notenbeeld. Voor de muzikale ontwikkeling van kinderen staat de waarde van deze activiteiten echter buiten kijf.

 Als het gaat om de ontwikkeling van creativiteit bij muzieklessen dan zal het moeten gaan om de uitbreiding van diverse muzikale werkvormen met creatieve activiteiten. Een liedje zingen over de winter wordt gecombineerd met het luisteren naar wintergeluiden, het ontwerpen van een muziekstuk met wintergeluiden, luisteren naar en bewegen op muziek waarin de winter wordt uitgebeeld: op een dergelijke manier kan het muziekonderwijs verrijkt worden met creatieve momenten.

 

Ontwikkeling

Eigen-wijs Digitaal is vanaf het moment van verschijnen in 2014 constant in ontwikkeling. De vernieuwingen hebben elkaar snel opgevolgd. Wat als begon als database voor liedjes van Eigen-wijs en Kleuterwijs werd al snel uitgebreid met 100 Engelse liedjes. In het voorjaar van 2014 is de complete methode Moet je Doen aan de site toegevoegd. Maar het werd snel duidelijk dat lessen in PDF-formaat niet voldoen aan de terechte wens van het basisonderwijs om optimaal gebruik te kunnen maken van digitale hulpmiddelen bij de muzikale ontwikkeling van de kinderen. In 2015 konden we starten met de ontwikkeling van echt digitaal lesmateriaal voor het muziekonderwijs op de basisschool. Via nieuwsbrieven, Facebook en onze website houden we veel belangstellenden op de hoogte van de nieuwe ontwikkelingen.