Blog Eigenwijs

 
6 maart 2016 - 09:45. Rinze van der Lei

Maak muziek weer kerndoel, Jet

Door Clara Legêne
Daar zit je dan als muziekdocent. Te kijken naar een aflevering van De Wereld Draait Door. Waarin van de koningin tot en met een dichter (die kinderen oproept hun instrumenten kapot te slaan), hartstochtelijk wordt gepleit voor Méér Muziek in de Klas. Daar kun je toch niet tegen zijn?

Dat klopt. Daar kun je niet tegen zijn. Maar wel tegen de manier waarop. En dan weet ik nauwelijks waar te beginnen. Ik denk aan mijn moeder, die in 1965, direct na onze verhuizing naar Delft, zichzelf als vakleerkracht muziek aanbood op de school van mijn jongere zusjes en broertje. En daar jarenlang met groot muzikaal en didactisch vakmanschap en tomeloze energie wonderen verrichtte. Op het gebied van zang, dans, leren musiceren, mooie voorstellingen maken, noten leren lezen, noem maar op.

Ik denk aan de jaren daarna, toen muziek eindelijk een vaste plaats kreeg in het curriculum van de basisscholen. Compleet met domeinen en eindtermen, waarop scholen door de inspectie werden getoetst. Wat waren wij professionele muziekdocenten blij. Daar hadden we jaren voor geknokt. Kijk onderaan dit artikel voor een overzicht van de teloorgang van die kerndoelen. Wat er nu van over is. Om je rot te generen. Je kunt nog zo hard willen dat er Méér Muziek in de Klas moet komen, maar leg dan eerst weer vast dat muziek wettelijk tot de kerntaken behoort. En stel er geen incidentele subsidie voor ter beschikking, maar structurele. Want we zitten tot 2020 in een korte periode waarin de overheid prioriteit geeft aan cultuureducatie, maar wat gebeurt er daarna? 

Maar er zat me meer dwars, gisteren. En nu nog steeds. Er zaten zeker tachtig kinderen uitbundig Beethoven te spelen, op alle symfonische instrumenten die er maar zijn, en dan wordt er aan ze gevraagd of ze klassieke muziek wel leuk vinden. Want het is natuurlijk best raar als kinderen klassieke muziek leuk vinden, denkt Van Nieuwkerk. Maar ik vind het best raar dat Van Nieuwkerk dat denkt. Nu kregen tachtig kinderen het idee dat ze eigenlijk iets raars zaten te spelen. Maar het werd nog erger.

Er stond een hyperactieve hersenprofessor op om uit te leggen hoe goed musiceren is voor het brein. Want dat het gewoon een zeer bevredigende bezigheid is, musiceren, dat is tegenwoordig niet meer genoeg. Dus wees hij met een lasertje aan dat musiceren het gevoelscentrum activeert en mensen empathischer en socialer maakt. En dat dat de hersenschors versterkt. Allemaal waar, maar het belangrijkste wat musiceren in je hersenen doet, liet hij weg. Namelijk dat door het musiceren de verbindingen tussen de linker hersenhelft (waar taal en intellect zitten) en de rechter hersenhelft (gevoel) aantoonbaar worden versterkt. Wat vele soorten van intelligentie ten goede komt. En dat is uniek (link). Dat kan alleen muziek. Maar het kon nog erger.

De vereende krachten achter het project Méér Muziek in de Klas hebben namelijk bedacht dat het natuurlijk niets wordt met Méér Muziek in de Klas als er niet onmiddellijk een landelijke wedstrijd wordt georganiseerd. En een talentenjacht. Want het gaat natuurlijk in de eerste plaats om uitblinken, de beste worden. “Wil je later professioneel musicus worden”, vraagt Van Nieuwkerk aan een meisje. “Nee”, zegt ze en het klinkt ineens alsof je je af moet vragen wat dat kind dan in vredesnaam in een jeugdorkest te zoeken heeft en of ze niet beter kan proberen heel goed te worden in pingpongen. Maar het werd nog erger.

Er kwamen wat kinderen aan tafel zitten die ‘s middags een Masterclass Zingen hadden gevolgd bij Giovanca Ostiana. Omdat ze allemaal net zo beroemd als zij willen worden. Van Giovanca hadden ze geleerd dat je “als een bouwvakker” moet kijken als je zingt en ze hadden geoefend op het liedje van de film Frozen. Maar omdat daar ergens een paar hoge noten in zitten (die kinderen moeiteloos halen, ook als ze ongetrainde stemmen hebben) was het lied zo ver naar beneden getransponeerd, dat zelfs een lage alt een ladder nodig zou hebben. Het klonk werkelijk helemaal nergens naar. Tenenkrommend. Maar ze kregen een stormachtig applaus. En daarmee is mijn cirkel rond.

Muziek, beste mensen, is een VAK. Net zoals dirigeren een VAK is. Dus kinderen leren musiceren is ook een VAK. En dat leren musiceren gaat niet in een week, dus vraagt toewijding, concentratie en lange adem. Van kinderen en van leerkrachten. Dus dat vraagt om een onderwijskundige visie. Dus als je Méér Muziek in de Klas wilt, investeer dan in kerndoelen, in docentenopleidingen, in goede VAKleerkrachten. En vooral: investeer in de lange termijn. Want voor je het weet is het 2020 en gaat de overheid iets ander gezelligs prioriteren.

Clara Legêne